Lalka Prusa: streszczenie, analiza postaci i wątków

Niniejszy artykuł stanowi szczegółowe i chronologiczne streszczenie jednej z najważniejszych polskich powieści realistycznych "Lalki" Bolesława Prusa. Jest to kompleksowe opracowanie przeznaczone dla uczniów i studentów, którzy przygotowują się do egzaminów, matury lub piszą wypracowania. Znajdziesz tu dogłębne omówienie kluczowych wydarzeń, wątków i zwrotów akcji, które pozwolą Ci w pełni zrozumieć fabułę i przesłanie dzieła.

Jak wyglądała Warszawa kupców i arystokratów? Wprowadzenie do świata "Lalki"

Warszawa końca XIX wieku, ukazana w "Lalce", to miasto pełne kontrastów i podziałów społecznych. Z jednej strony mamy arystokrację, żyjącą w oderwaniu od rzeczywistości, pielęgnującą swoje tytuły i przywileje, często pogrążoną w długach i obyczajach dawnego świata. Z drugiej strony znajduje się dynamicznie rozwijające się mieszczaństwo, reprezentowane przez kupców i przedsiębiorców, takich jak Stanisław Wokulski, którzy dzięki pracy i zaradności zdobywają majątek i wpływy. Pomiędzy nimi istnieje szeroka rzesza biedoty, robotników i drobnych urzędników, których losy często pozostają niezauważone przez wyższe sfery. Te wyraźne podziały klasowe stanowią tło dla wszystkich wydarzeń w powieści, kształtując relacje między bohaterami, ich motywacje i ostateczne wybory. Świat przedstawiony w "Lalce" jest więc lustrem społeczeństwa polskiego tamtych czasów, ukazującym jego aspiracje, uprzedzenia i głębokie przepaście między poszczególnymi grupami.

Kim jest tajemniczy Stanisław Wokulski? Pierwsze informacje z rozmów w jadłodajni

Stanisław Wokulski pojawia się w powieści jako postać intrygująca i wielowymiarowa. Już na początku, poprzez rozmowy w jadłodajni, poznajemy go jako człowieka, o którym krążą różne opinie. Jedni widzą w nim zdolnego kupca, który dorobił się fortuny, inni zaś podejrzewają go o nieuczciwe praktyki lub spekulacje. Ta niejednoznaczność odzwierciedla jego dwoistą naturę. Wokulski jest jednocześnie człowiekiem czynu, przedsiębiorcą o pozytywistycznym nastawieniu, dążącym do rozwoju gospodarczego i społecznego, jak i romantykiem, kierującym się w życiu uczuciami i idealistycznymi wizjami. Ta wewnętrzna sprzeczność będzie napędzać jego działania przez całą powieść, prowadząc go od sukcesów w biznesie do głębokiego rozczarowania miłosnego.

Dwa światy, jedna firma historia sklepu J. Mincel i S. Wokulski

Historia sklepu "J. Mincel i S. Wokulski" stanowi symboliczny początek kariery Stanisława Wokulskiego i jego drogi na salony. Początkowo był to sklep należący do rodziny Minclów, gdzie Wokulski pracował jako subiekt. Po śmierci ojca Izabeli Łęckiej, Tomasza Łęckiego, który był wspólnikiem Minclów, Wokulski przejął udziały w firmie. Sklep ten nie był zwykłym przedsiębiorstwem handlowym; symbolizował on aspiracje mieszczaństwa do zdobycia pozycji społecznej i ekonomicznej, która pozwoliłaby mu konkurować z arystokracją. Przejęcie sklepu przez Wokulskiego i jego późniejszy rozwój świadczą o jego przedsiębiorczości i ambicji, ale także o jego pragnieniu zbliżenia się do świata, z którego pochodziła jego ukochana, Izabela Łęcka.

Pamiętnik starego subiekta dlaczego Ignacy Rzecki jest kluczem do zrozumienia powieści?

Postać Ignacego Rzeckiego i jego "Pamiętnik starego subiekta" odgrywają kluczową rolę w strukturze narracyjnej "Lalki". Rzecki, były żołnierz i bonapartysta, reprezentuje pokolenie idealistów i romantyków, których czasy świetności minęły wraz z upadkiem powstania listopadowego. Jego pamiętnik stanowi drugą, równoległą płaszczyznę opowieści, która pozwala czytelnikowi spojrzeć na wydarzenia z innej perspektywy perspektywy człowieka wiernego ideałom przeszłości, obserwującego z niepokojem i tęsknotą zmieniający się świat. Rzecki jest nie tylko kronikarzem wydarzeń, ale także powiernikiem i przyjacielem Wokulskiego. Jego spojrzenie na bohatera, pełne troski i zrozumienia dla jego romantycznej natury, pomaga czytelnikowi lepiej pojąć motywacje Wokulskiego, jego wewnętrzne rozterki i tragizm jego miłości. Według poezja.org, Rzecki stanowi swoiste ogniwo łączące przeszłość z teraźniejszością, a jego idealizm stanowi kontrast dla pragmatyzmu i cynizmu otaczającego świata.

Od subiekta do milionera droga Wokulskiego na salony

Droga Stanisława Wokulskiego od skromnego subiekta do zamożnego przedsiębiorcy i człowieka, który mógłby aspirować do świata arystokracji, jest jednym z głównych wątków powieści. Jego sukces nie był dziełem przypadku, lecz wynikiem połączenia ciężkiej pracy, inteligencji, determinacji i strategicznego myślenia. Wokulski, uosabiając ideały pozytywizmu, wierzył w siłę pracy organicznej i potęgę kapitału. Jego celem było nie tylko zdobycie bogactwa, ale przede wszystkim zdobycie serca Izabeli Łęckiej i wejście do świata arystokracji, który fascynował go i jednocześnie budził w nim poczucie niższości. Ta podwójna motywacja miłość i ambicja pchała go do podejmowania coraz śmielszych działań, które miały mu otworzyć drzwi do wyższych sfer.

Miłość od pierwszego wejrzenia, czyli fatalne spotkanie w teatrze

Moment, który na zawsze odmienił życie Stanisława Wokulskiego, miał miejsce podczas jednej z wizyt w teatrze. Tam po raz pierwszy zobaczył Izabelę Łęcką, piękną i dumną arystokratkę. To spotkanie było dla niego jak grom z jasnego nieba miłość od pierwszego wejrzenia, która od razu pochłonęła go bez reszty. Widok Izabeli, jej uroda, elegancja i niedostępność, rozbudziły w nim romantyczne uczucia, które do tej pory drzemały uśpione pod płaszczykiem pozytywistycznej działalności. Od tej chwili Izabela stała się centrum jego świata, obiektem jego obsesji i głównym celem wszystkich jego późniejszych działań. To właśnie ta fatalna miłość stała się siłą napędową jego kariery i jednocześnie jego największą zgubą.

Wojna w Bułgarii jako sposób na zdobycie majątku i serca arystokratki

Wokulski, zdając sobie sprawę, że jego obecny majątek nie wystarczy, by zaimponować Izabeli i jej rodzinie, postanowił pomnożyć swoje bogactwo w sposób szybki i ryzykowny. Wykorzystał okazję, jaką była wojna rosyjsko-turecka (1877-1878), podczas której prowadził interesy na potrzeby wojska. Zarobił ogromne pieniądze na dostawach dla armii, co pozwoliło mu znacząco zwiększyć swój kapitał. Ta decyzja była podyktowana nie tylko chęcią zysku, ale przede wszystkim pragnieniem zdobycia środków, które pozwoliłyby mu zbliżyć się do Izabeli. Wierzył, że bogactwo otworzy mu drzwi do świata arystokracji i sprawi, że stanie się godnym jej ręki. Wojna była dla niego szansą na realizację zarówno romantycznych, jak i pozytywistycznych ambicji.

Powrót do Warszawy jak Wokulski zaczyna budować swoje imperium?

Po powrocie z wojny w Bułgarii, wzbogacony i zdeterminowany, Wokulski rozpoczął intensywną działalność w Warszawie. Jego celem było nie tylko dalsze pomnażanie majątku, ale także zdobycie pozycji społecznej, która pozwoliłaby mu zbliżyć się do Izabeli Łęckiej. Zaczął inwestować w różne przedsięwzięcia, rozwijać swój sklep, nawiązywać kontakty z wpływowymi ludźmi i starać się o akceptację w kręgach arystokracji. Jego działania były metodyczne i strategiczne, świadczące o jego niezwykłej inteligencji biznesowej. Jednocześnie jednak, w jego sercu wciąż płonęła miłość do Izabeli, która kierowała wieloma jego decyzjami, często w sposób irracjonalny i autodestrukcyjny.

Wielka gra o Izabelę Łęcką plan zdobycia arystokracji

Cała działalność Wokulskiego po powrocie do Warszawy była podporządkowana jednemu celowi: zdobyciu Izabeli Łęckiej i wejściu do świata arystokracji. Była to swoista "wielka gra", w której stawiał wszystko na jedną kartę. Jego działania były skomplikowanym planem, łączącym w sobie elementy biznesowe, społeczne i emocjonalne. Wokulski wierzył, że poprzez demonstrację swojego bogactwa, wpływów i pozycji, zdoła przekonać Izabelę i jej środowisko o swojej wartości. Niestety, często nie doceniał głęboko zakorzenionych uprzedzeń klasowych i cynizmu arystokracji, która traktowała go instrumentalnie, wykorzystując jego pieniądze i wpływy, ale nigdy nie akceptując go w pełni jako równego sobie.

Spółka do handlu ze Wschodem biznesowy majstersztyk czy narzędzie miłosne?

Założenie spółki do handlu ze Wschodem było jednym z najbardziej spektakularnych przedsięwzięć Wokulskiego. Z jednej strony był to niezwykle udany ruch biznesowy, który miał na celu rozwój polskiego handlu i umocnienie pozycji Polski na rynkach międzynarodowych. Z drugiej strony, dla Wokulskiego, spółka ta była przede wszystkim narzędziem w jego miłosnej grze. Chciał pokazać Izabeli i jej rodzinie, że jest człowiekiem o ogromnych wpływach i możliwościach, zdolnym do realizacji wielkich przedsięwzięć. Liczył, że sukces biznesowy przełoży się na jej uznanie i uczucia. Niestety, nawet tak imponujące osiągnięcie nie było w stanie przełamać barier klasowych i uprzedzeń, które dzieliły go od ukochanej.

Wykup weksli i licytacja kamienicy finansowa pułapka na rodzinę Łęckich

Kolejnym krokiem Wokulskiego w jego planie zdobycia Izabeli było wykupienie weksli jej ojca, Tomasza Łęckiego, a następnie nabycie ich zadłużonej kamienicy. Było to działanie, które z jednej strony miało na celu ratowanie rodziny Łęckich przed całkowitą ruiną finansową i hańbą, a z drugiej stawiało ich w sytuacji zależności od Wokulskiego. On sam widział w tym szansę na zbliżenie się do Izabeli i okazanie jej swojej hojności i wpływu. Jednak jego działania, choć pozornie szlachetne, były również częścią jego strategii mającej na celu zdobycie kontroli nad życiem i majątkiem rodziny Łęckich, co miało mu w ostatecznym rozrachunku zapewnić rękę Izabeli.

Kwesta wielkanocna i działalność filantropijna czy dobroczynnością można kupić miłość?

Wokulski angażował się również w działalność filantropijną, między innymi poprzez udział w kwestii wielkanocnej, która miała na celu zebranie funduszy dla ubogich. Jego akty dobroczynności miały na celu nie tylko pomoc potrzebującym, ale także zdobycie uznania i sympatii Izabeli oraz jej kręgów. Wierzył, że poprzez okazywanie szlachetności i hojności, zdoła przekonać arystokrację o swojej wartości i zasłużyć na jej akceptację. Jednakże, jak pokazała rzeczywistość, dobroczynność nie była w stanie kupić mu miłości Izabeli, która traktowała go z dystansem i często wykorzystywała jego dobre serce do własnych celów.

Wygrana klaczy wyścigowej i pojedynek z baronem Krzeszowskim obrona honoru czy desperacja?

Wydarzenia związane z wygraną klaczy wyścigowej i późniejszym pojedynkiem z baronem Krzeszowskim ukazują desperację Wokulskiego w dążeniu do celu. Baron Krzeszowski, znany z arogancji i lekceważenia, obraził Izabelę, a Wokulski, chcąc jej bronić i chronić jej honor, wyzwał go na pojedynek. Choć zwycięstwo w wyścigu przyniosło mu chwilową satysfakcję i potwierdziło jego umiejętności, pojedynek był dla niego ryzykownym posunięciem, które mogło zakończyć się tragicznie. Te działania świadczą o jego gotowości do poświęceń w imię miłości, ale także o jego narastającej frustracji i desperacji, gdy zdawał sobie sprawę z niemożności zdobycia serca Izabeli.

Chwile nadziei i bolesne zderzenia z rzeczywistością

Droga Wokulskiego do serca Izabeli była usiana chwilami nadziei, które szybko gasły w obliczu brutalnej rzeczywistości i arogancji arystokracji. Każdy jego sukces, każdy gest dobroci czy hojności, miał być krokiem do zbliżenia się do ukochanej, jednak za każdym razem napotykał mur obojętności, pogardy lub cynizmu. Te bolesne zderzenia z rzeczywistością coraz bardziej podkopywały jego wiarę w możliwość szczęśliwego związku i prowadziły go do coraz głębszego rozczarowania. Świat arystokracji, który tak bardzo pragnął zdobyć, okazywał się pusty, powierzchowny i pozbawiony prawdziwych wartości, co stanowiło dla niego ogromne rozczarowanie.

Pierwsza wizyta Izabeli w sklepie dlaczego była dla Wokulskiego upokorzeniem?

Pierwsza wizyta Izabeli Łęckiej w sklepie Wokulskiego była dla niego momentem niezwykle ważnym, ale zarazem głęboko upokarzającym. Choć cieszył się na jej przyjście, licząc na okazję do rozmowy i zbliżenia, zachowanie Izabeli było zimne i lekceważące. Traktowała ona sklep i jego właściciela z dystansem, jakby była na wystawie, a nie w miejscu, gdzie można dokonać zakupu. Jej zachowanie, pełne arystokratycznej wyniosłości, pokazało Wokulskiemu przepaść społeczną, która ich dzieliła. Uświadomił sobie, że dla niej jest tylko kupcem, który ma jej służyć, a nie partnerem, z którym mogłaby dzielić życie. To upokorzenie było dla niego bolesnym zderzeniem z rzeczywistością.

Pobyt w Zasławku u prezesowej Zasławskiej iluzja szczęścia i pierwsze wyznanie miłości

Podczas pobytu w Zasławku u prezesowej Zasławskiej, Wokulski doświadczył chwilowej iluzji szczęścia. Atmosfera dworu, spokój i życzliwość pani Zasławskiej, a także obecność Izabeli, stworzyły mu złudzenie, że jego miłość może zostać odwzajemniona. W tym sprzyjającym otoczeniu, pod wpływem emocji i nadziei, Wokulski odważył się na pierwsze, choć nieodwzajemnione, wyznanie miłości. Był to moment przełomowy, który pokazał mu, jak głęboko jest zakochany, ale jednocześnie uświadomił mu, jak bardzo jego uczucia są jednostronne. Choć Zasławek był miejscem pięknych chwil, okazał się jedynie krótką przerwą od bolesnej rzeczywistości.

Nauka angielskiego i próby dopasowania się do świata arystokracji

Aby zbliżyć się do świata Izabeli, Wokulski podjął wysiłki, aby dopasować się do jej środowiska. Zaczął uczyć się języka angielskiego, który był wówczas językiem arystokracji, a także starał się naśladować jej maniery i styl życia. Te próby były wyrazem jego desperackiej chęci zatarcia różnic klasowych i udowodnienia, że jest godnym partnerem dla Izabeli. Niestety, jego wysiłki okazywały się często nieskuteczne. Mimo starań, wciąż czuł się obco w towarzystwie arystokratów, a oni sami nie traktowali go jako równego sobie. Nauka angielskiego i naśladowanie obyczajów nie były w stanie zmienić jego pochodzenia ani uprzedzeń, z którymi się spotykał.

Wątek Heleny Stawskiej czy Wokulski mógł wybrać inne, szczęśliwsze życie?

Postać Heleny Stawskiej, młodej wdowy, która żywiła uczucia do Wokulskiego, stanowi ważny element powieści. Helena, skromna i uczciwa, mogła być dla Wokulskiego alternatywą dla Izabeli i drogą do szczęśliwszego, bardziej stabilnego życia. Jej uczucie było szczere i bezinteresowne, w przeciwieństwie do powierzchownej fascynacji Izabeli. Wokulski jednak, zaślepiony miłością do arystokratki, nie dostrzegał wartości Heleny i jej potencjalnego uczucia. Gdyby tylko potrafił spojrzeć na nią inaczej, być może uniknąłby wielu cierpień i wybrałby ścieżkę prowadzącą do prawdziwego szczęścia. Wątek Stawskiej symbolizuje utracone szanse i alternatywne drogi życiowe, które Wokulski odrzucił.

Podróż do Paryża i ostateczny kryzys

Podróż do Paryża stanowi punkt zwrotny w życiu Wokulskiego, prowadzący do jego ostatecznego załamania. W stolicy Francji Wokulski zetknął się ze światem nauki, postępu i nowych technologii, które fascynowały go i dawały nadzieję na alternatywną ścieżkę życiową, wolną od obsesyjnej miłości do Izabeli. Spotkanie z wynalazcą Geistym i jego wizjonerskimi pomysłami otworzyło przed nim nowe perspektywy. Jednakże, mimo tych obiecujących doświadczeń, tęsknota za Izabelą okazała się silniejsza. Tragiczna podróż powrotna pociągiem, podczas której podsłuchał rozmowę Izabeli ze Starskim, była ostatecznym ciosem, który doprowadził go do próby samobójczej i całkowitego załamania.

Paryż oczami Wokulskiego fascynacja nauką i spotkanie z Geistym

Paryż w oczach Wokulskiego jawi się jako centrum postępu i innowacji. Odwiedza tam wystawy naukowe, poznaje nowe technologie i maszyny, które budzą w nim ogromne zainteresowanie. Szczególnie ważne jest jego spotkanie z tajemniczym wynalazcą, Geistym, który pracuje nad urządzeniem zdolnym do pokonania siły grawitacji. Geisty symbolizuje dla Wokulskiego możliwość oderwania się od ziemskich trosk i obsesji, od możliwości poświęcenia się nauce i odkryciom. Paryż oferuje mu perspektywę życia wolnego od miłosnych rozterek, życia poświęconego pracy intelektualnej i rozwojowi. To miasto staje się dla niego symbolem ucieczki od bolesnej rzeczywistości.

Decyzja o powrocie dlaczego tęsknota za Izabelą wygrała z ambicjami naukowymi?

Mimo fascynacji nauką i perspektyw rozwoju w Paryżu, Wokulski podjął decyzję o powrocie do Warszawy. Tęsknota za Izabelą Łęcką okazała się silniejsza niż jego ambicje naukowe i pragnienie rozpoczęcia nowego życia. Nawet w obliczu możliwości rozwoju intelektualnego, jego serce wciąż należało do niej. Ta decyzja świadczy o tym, jak głęboko zakorzeniona była w nim miłość do Izabeli, która stała się jego obsesją i jednocześnie jego zgubą. Pomimo obiektywnych szans na szczęście w Paryżu, Wokulski wybrał drogę powrotu do Warszawy, co nieuchronnie prowadziło go ku kolejnym rozczarowaniom i tragedii.

Tragiczna podróż pociągiem co Wokulski usłyszał w rozmowie Izabeli ze Starskim?

Podczas podróży pociągiem do Warszawy, Wokulski stał się mimowolnym świadkiem rozmowy Izabeli Łęckiej z hrabią Starskim. Wsłuchując się w ich słowa, usłyszał, jak Izabela z pogardą mówi o nim, określając go jako człowieka, który ją nudzi i którego traktuje jedynie jako źródło pieniędzy. Słowa te były dla Wokulskiego druzgocące. Uświadomił sobie, że jego miłość, jego poświęcenia i jego nadzieje były dla niej jedynie przedmiotem zabawy i manipulacji. To właśnie ten moment stał się punktem kulminacyjnym jego rozczarowania i doprowadził go do ostatecznego załamania psychicznego. Usłyszał potwierdzenie swoich najgorszych obaw że nigdy nie będzie dla niej kimś więcej niż tylko bogatym kupcem.

Próba samobójcza w Skierniewicach symboliczny koniec romantycznych złudzeń

Po tym, jak usłyszał rozmowę Izabeli ze Starskim, Wokulski, załamany i pozbawiony złudzeń, podjął próbę samobójczą w Skierniewicach. Ten desperacki akt był symbolicznym końcem jego romantycznych marzeń i ostatecznym zderzeniem z brutalną rzeczywistością. W tym momencie zrozumiał, że jego miłość do Izabeli była jednostronna i niemożliwa do spełnienia. Próba samobójcza oznaczała dla niego rezygnację z dalszej walki o jej serce i o miejsce w świecie arystokracji. Był to moment, w którym jego romantyczna dusza została ostatecznie pokonana przez cynizm i obojętność świata, który tak bardzo pragnął zdobyć.

Epilog: Zniknięcie bohatera i zmierzch starego świata

Epilog powieści "Lalka" przynosi zakończenie losów głównych bohaterów i symbolicznie zamyka pewien etap w historii Polski. Po tragicznych wydarzeniach, które doprowadziły Wokulskiego do załamania, następuje jego zniknięcie, które pozostawia wiele pytań bez odpowiedzi. Jednocześnie odchodzą postaci reprezentujące minioną epokę, jak Ignacy Rzecki, co symbolizuje zmierzch starego świata i nadejście nowej rzeczywistości. Losy pozostałych bohaterów ukazują konsekwencje ich wyborów i postaw, a cała powieść stanowi gorzką refleksję nad kondycją społeczeństwa polskiego końca XIX wieku.

Sprzedaż sklepu i wyprzedaż majątku jak Wokulski zrywa z przeszłością?

Po próbie samobójczej i ostatecznym rozczarowaniu, Wokulski rozpoczął proces zrywania z przeszłością. Sprzedał swój sklep, który był symbolem jego sukcesu i aspiracji, a także zaczął wyprzedawać swój majątek. Te działania miały na celu uwolnienie się od bolesnych wspomnień związanych z Izabelą i światem, który go odrzucił. Chciał zostawić za sobą wszystko, co przypominało mu o jego nieudanej miłości i społecznych ambicjach. Sprzedaż sklepu i likwidacja interesów były dla niego próbą ucieczki od cierpienia i poszukiwania nowego, być może spokojniejszego, miejsca w życiu.

Tajemnicze zniknięcie wysadził zamek, wyjechał do Paryża, a może umarł?

Los Stanisława Wokulskiego po jego zniknięciu pozostaje niejasny i owiany tajemnicą, co dodaje powieści symbolicznego wymiaru. Istnieje wiele teorii na temat tego, co się z nim stało: niektórzy sugerują, że wysadził swój zamek, inni, że powrócił do Paryża, aby poświęcić się nauce, a jeszcze inni przypuszczają, że po prostu zmarł. Te różne interpretacje odzwierciedlają niepewność i brak jednoznacznych odpowiedzi, które towarzyszyły życiu i działalności Wokulskiego. Jego zniknięcie symbolizuje nie tylko koniec jego indywidualnej historii, ale także koniec pewnej epoki i pewnego typu bohatera, który nie potrafił odnaleźć się w nowej rzeczywistości.

Śmierć Ignacego Rzeckiego koniec epoki idealistów

Śmierć Ignacego Rzeckiego stanowi symboliczny koniec epoki idealistów i bonapartystów. Rzecki, wierny swoim dawnym ideałom, nie potrafił odnaleźć się w zmieniającym się świecie, pełnym cynizmu i pragmatyzmu. Jego odejście oznaczało koniec pewnego porządku, w którym honory, ideały i poświęcenie miały jeszcze znaczenie. Był on ostatnim przedstawicielem pokolenia, które wierzyło w wielkie idee i walczyło o nie, nawet jeśli oznaczało to porażkę. Jego śmierć jest gorzkim przypomnieniem o tym, jak trudno jest utrzymać się przy swoich ideałach w świecie, który coraz bardziej kieruje się pieniędzmi i interesem.

Przeczytaj również: Jak napisać recenzję książki? Przykład, który ułatwi Ci zadanie

Co stało się z Izabelą Łęcką i innymi bohaterami? Dalsze losy postaci

Po zniknięciu Wokulskiego, Izabela Łęcka podjęła decyzję o wstąpieniu do klasztoru, co można interpretować jako próbę ucieczki od świata, który ją rozczarował i od odpowiedzialności za swoje czyny. Jej dalsze losy są niepewne, ale sugerują, że nie znalazła szczęścia ani w świecie arystokracji, ani w życiu duchowym. Inni bohaterowie, tacy jak baron Krzeszowski, czy rodzina Łęckich, również ponieśli konsekwencje swoich wyborów, często pogrążając się w długach i upadku. Powieść kończy się obrazem społeczeństwa, w którym stare wartości ulegają zniszczeniu, a nowe, często powierzchowne, nie przynoszą prawdziwego szczęścia.